• OSIRIS-REx, Origins Spectral Interpretation Resource Identification Security Regolith Explorer, smástirni, 1999 RQ36
    Sýn listamanns á OSIRIS-REx við smástirnið 1999 RQ36. Mynd: NASA

OSIRIS-REx (geimfar)

OSIRIS-REx (Origins Spectral Interpretation Resource Identification Security Regolith Explorer) er ómannað gervitungl NASA sem ætlað er að komast á braut um smástirnið 101955 (Bennu), sækja af því sýni og snúa með þau heim til jarðar árið 2023. Með sýnunum vonast stjörnufræðingar til að skýra betur hvernig sólkerfið varð til og uppruna lífrænna efnasambanda sem leiddu til kviknunar lífs.

Helstu upplýsingar
Skotið á loft: 2016
Lending:
2023
Eldflaug:
Óákveðið
Massi:
1529 kg
Tegund:
Brautarfar / Sýnasöfnunarfar
Hnöttur:
Smástirnið Bennu
Geimferðastofnun: NASA
Heimasíða:
OSIRIS-REx

OSIRIS-REx er þriðji leiðangurinn í New Frontiers verkefni NASA á eftir New Horizons og Juno. New Horizons var skotið á loft árið 2006 og flýgur framhjá Plútó í júlí 2015 en síðar öðrum hnetti úr Kuipersbeltinu. Juno var skotið á loft í ágúst 2011 og verður fyrsta gervitunglið sem fer á pólbraut um Júpíter til að rannsaka lofthjúp og innviði gasrisans. NASA valdi OSIRIS-REx úr hópi þriggja mögulegra leiðangra sem snerust annars vegar um sýnasöfnunarferð til fjarhliðar tunglsins og leiðangurs til Venusar hins vegar. Heildarkostnaður við verkefnið nemur um 1 milljarði bandaríkjadala.

Leiðangurinn

Gert er ráð fyrir að geimfarinu, sem verður ómannað, verði skotið á loft árið 2016 frá Canaveralhöfða í Flórída. Ferðalagið til smástirnisins tekur fjögur ár en þegar þangað er komið hefst 6 mánaða kortlagning á yfirborði þess úr um það bil 4,8 km hæð. Niðurstöður kortlagningarinnar verða notaðar við val á sýnasöfnunarstað. Ekki verður lent á yfirborði smástirnisins, heldur mun gervitunglið svífa rétt fyrir ofan það og verður sýnum safnað með armi sem teygir sig niður á yfirborðið.

Eftir að sýnununum hefur verið safnað verða þau geymd í sérstöku hylki. Förinni er þá heitið aftur til jarðar þar sem hylkið losnar frá geimfarinu og fellur í gegnum lofthjúpinn á svipaðan hátt á þegar sýnasöfnunarhylkið úr Stardust leiðangrinum sneri aftur með agnir úr halastjörnunni Wild 2 árið 2006. Hylkið lendir svo heilu og höldnu á svæði bandaríska hersins í eyðimörkinni í Utah árið 2023. Sýnin verða geymd og rannsökuð í Johnson Space Center, í sömu geimferðamiðstöð og sýnin frá tunglferðunum eru geymd.

Smástirnið Bennu

(101955) Bennu er 560 metra breitt jarðnándarsmástirni sem fannst árið 1999 í LINEAR verkefinu. Smástirnið hefur lítið breyst frá myndun sólkerfisins fyrir um 4,6 milljörðum ára og veitir okkur þar af leiðandi svipmynd af sólkerfinu þá. Bennu er líklega kolefnisríkt en kolefni er lykilfrumefni í lífi. Lífrænar sameindir hafa fundist í loftsteinum og halastjörnum en það þykir benda til að hráefni lífs geti að einhverju leyti orðið til í geimnum. Stjörnufræðingar vilja vita hvort slík efni séu líka á Bennu.

OSIRIS-REx á að mæla Yarkovsky áhrifin á Bennu. Smástirnið gleypir sólarljós og gefur við það frá sér hita. Hitinn myndar kraft sem getur hliðrað til smástirninu og þannig breytt braut þess. Ýtikrafturinn vex með tíma en er ójafn sökum lögunar smástirnisins, vaggs, efnasamsetningu og snúnings. Vilji vísindamenn spá fyrir um braut smástirnis sem nálgast jörðina og gæti jafnvel rekist á hana verðum við að skilja hvernig þessi Yarkovsky áhrif breytast.

Tengt efni

Heimildir

Hvernig vitna skal í þessa grein

  • Sævar Helgi Bragason (2011). OSIRIS-REx (geimfar). Stjörnufræðivefurinn. http://www.stjornuskodun.is/solkerfid/geimferdir/osiris-rex (sótt: DAGSETNING).