Folinn

Folinn

  • stjörnukort, stjörnumerki, Folinn
    kort af stjörnumerkinu Folanum
Helstu upplýsingar
Latneskt heiti:
Equuleus
Bjartasta stjarna: α Equuleif
Bayer / Flamsteed stjörnur:
10
Stjörnur bjartari +3,00:
0
Nálægasta stjarna:
HD 200779
(48 ljósár)
Messier fyrirbæri:
0
Loftsteinadrífur:
Engar
Sést frá Íslandi:
Nei

Uppruni

Ekki er vitað hver bjó stjörnumerkið Folann til, ef vill var það Ptólmæos sjálfur. Þá hafði hann hugsanlega í huga söguna af Hippe og dóttur hennar Melanippe.

Hippe var dóttir kentárins Keirons. Dag einn dró Æolus, sem réði yfir vindum í Grikklandi, hana á tálar og barnaði hana. Til að fela óléttuna frá Keironi, flúði Hippe inn í fjöllin þar sem hún ól dótturina Melanippe. Þegar faðir hennar leitaði hennar, bað Hippe guðina um að breyta sér í meri, sem þeir og gerðu. Artemis kom merinni fyrir á meðal stjarnanna, þar sem hún felur sig enn frá Keiron (stjörnumerkið Mannfákurinn) og sést aðeins í höfuð hennar.

Stjörnur

Folinn er næst minnsta stjörnumerki himins. Það samanstendur af fáeinum stjörnum af fjórða birtustigi og daufari.

  • α Equulei eða Kitalpha (hluti hestsins) er bjartasta stjarnan í stjörnumerkinu Folanum (birtustig 3,9). Hún er risastjarna af gerðinni G0 í um 186 ljósára fjarlægð frá jörðinni. Alfa Equulei er næstum þrisvar sinnum massameiri en sólin og 75 sinnum bjartari. Hún er litrófstvístirni.

  • δ Equulei er næst bjartasta stjarnan í stjörnumerkinu Folanum (birtustig 4,5). Hún er tvístirni í um 60 ljósára fjarlægð. Stjörnurnar tvær eru meginraðarstjörnur af gerðinni F5 annars vegar og G0 hins vegar. Báðar eru rúmlega tvisvar sinnum bjartari en sólin og örlítið massameiri.

  • β Equulei er fjórða bjartasta stjarnan í stjörnumerkinu Folanum (birtustig 5,16). Hún er meginraðarstjarna af gerðinni A3, 50% breiðari en sólin og 75 sinnum bjartari. Hún er í um 101 ljósára fjarlægð frá jörðinni.

  • γ Equulei er þriðja bjartasta stjarnan í stjörnumerkinu Folanum (birtustig 4,7). Hún er meginaraðarstjarna af F-gerð í um 118 ljósára fjarlægð frá jörðinni. Stjarnan skín 13 sinnum skærar en sólin og er tvisvar sinnum breiðari en 80% massameiri.

Djúpfyrirbæri

Í Folanum eru fremur fá markverð djúpfyrirbæri, einkum mjög daufar vetrarbrautir.

  • NGC 7015 er dauf bjálkaþyrilvetrarbraut (birtustig 12,4).

  • NGC 7040 er dauf þyrilvetrarbraut (birtustig 14).

Stjörnukort

stjörnumerki, stjörnuhiminn, Folinn
Stjörnumerkið Folinn og nágrenni. Mynd úr Stellarium hugbúnaðinum

Stjörnukort af Folanum í prentvænni útgáfu er að finna hér.

Heimildir

  1. Ian Ridpath's Star Tales - Equuleus the little horse

  2. http://en.wikipedia.org/wiki/Equuleus